قرآن در بیانات مقام معظم رهبری

یکشنبه 17 دی 1391

  آشنا کردن مردم با قرآن
 
ما درباره ی قرآن باید به فراتر از مسائل علوم قرآنی توجه داشته باشیم. نگاه ما باید به این سمت باشد که برای آشنا کردن دل و ذهن مردم خودمان با قرآن، کاری انجام دهیم. این کارهای تحقیقاتی، پژوهشی و علمی که در سطوح بسیار متنوعی در کشور انجام می گیرد، چند برابر هم انجام بگیرد، باید برای مردم باشد. اگر جهت تحقیقات و کارها، مردم نباشد، مثل سدی است که پر از آب می کنیم و برایش کانال آبیاری قرار نمی دهیم. خب! این سد فراهم شده است، اما مردم بهره ای نمی برند و مزرعه ی کسی با آن آبیاری نمی شود. اگر تحقیقات برای آشنایی مردم نباشد، این طور خواهد شد که مردم بهره ای از قرآن نمی برند. باید هدفمان این باشد که قرآن با دل مردم مواجه و روبه رو شود....

مشکلی ما داریم این است که مردم ما زبان قرآن را نمی دانند. از این جهت از کشورهای عربی عقب هستیم. یکی از فضلایی که در مسائل تبلیغات فرامرزی فعال بود، به من گفت: «من وقتی به کشورهای عربی می روم، می بینم که مسئولین مختلف، روشنفکرهای گوناگون و تحصیل کرده های دانشگاهی، با قرآن آشنا هستند. به ایران که می آیم، می بینم تحصیل کرده های دانشگاه ها به طور طبیعی با قرآن آشنا نیستند.»
 دیدم راست می گوید. من خودم حرف او را در تجربه ی عملی دیده ام که همین طور است. در طول این بیست و چند سال، رجال سیاسی که از کشورهای عربی می آیند، آدم هایی که شاید هرگز سرشان به سجده ی حق هم نمی رسد، در مذاکره با ما آیه ی قرآن می خوانند و به آیات آن استدلال و استشهاد می کنند. مفهوم قرآنی در حرفشان مشخص و واضح است، چون با زبان قرآن آشنا هستند؛ چون این ها همان قدر که در بچگی، جوانی یا بعد از آن اهل قرآن بوده و قرآن خوانده اند، همان مقدار برایشان منشأ معرفت شده است. این خیلی مهم است. همان طور که دانشگاهی ها و ادبای ما، جا به جا از «بوستان» و «گلستان» سعدی استشهاد می کنند و حرف هایی را می آورند، چون در ذهنشان جا افتاده است، آن ها نیز همین بهره را از قرآن می برند. این فر صت بزرگی است که ما از آن بهره ای نداریم. این روشنفکرهای ما که بعضی از آن ها متدین هم هستند، وقتی نسبتشان با قرآن مقایسه می شود، می بینیم اصلا نه چیزی از قرآن بلد هستند و نه چیزی از آن می دانند. این مشکل خیلی بزرگی است. باید این مشکل مضاعف را حل کنیم. ما به تفسیرهای متقن، برای سطوح مختلف مردم نیاز داریم.


تدوین تفسیرهای کوتاه و گویا
 
 یکی از قدم های اولیه این است که کاری کنیم مردم ما با قرآن آشنا شوند. البته در این زمینه کارهای زیادی شده و ترجمه های خوبی ارائه شده است. لیکن، اولا باید فرهنگ رجوع به ترجمه را باب کنیم، ثانیا در جاهایی ترجمه کافی نیست و تفسیری در سطوح دانشجو، استاد، دانشمند و در سطح عامه ی مردم لازم است تا سطوح مختلف مردم بتوانند، از قرآن استفاده کنند. چنین تفسیری را در حال حاضر نداریم. دو سه سال قبل به یکی از بزرگان که می خواست ترجمه ی قرآن را بنویسد، گفتم: به نظرم شما به جای ترجمه ی قرآن، تفسیری چون «منهج الصادقین» ملا فتح الله بنویس! این تفسیر منهج الصادقین در زمان خودش تفسیر لازمی بوده است. زبان منهج الصادقین با توجه به سطح فکر مردم در آن زمان، خلأ را پر می کرده است. ما الآن ـ در زمان خودمان ـ چنین تفسیری را لازم دارید؛ تفسیری کوتاه و گویا، هم چون مرحوم فیض که «تفسیر صافی» را نوشت. این تفسیر صافی، تفسیر خلاصه و کوتاهی است! چه این که مرحوم فیض سلیقه اش این گونه بوده است ما نیز از این کارهای تفسیری لازم داریم که باید به تعداد زیادی انجام بگیرد.

وضعیت ترجمه های قرآن
 
 من از ترجمه ها راضی هستم؛ یعنی ترجمه ها خوب است. البته آدم وقتی به هر کدام از این ترجمه هایی که نوشته اند مراجعه و در آن مداقه می کند، موارد زیادی اشکال می یابد. شاید هم این آرزو که ترجمه ای بی اشکال به وجود بیاید، شدنی نباشد؛ چون سلایق هم در باب ترجمه متفاوت است. به هر حال، آن چه که الآن از ترجمه ها هست، خیلی خوب است. ترجمه ی آقای مکارم، ترجمه ی بسیار خوبی است. ترجمه ی آقای فولادوند هم بسیار خوب است. ترجمه های دیگری هم هست. انصافا من می بینم ترجمه های خیلی خوبی الآن وجود دارد. منتها این سبکی که الآن ما در باب ارجاع به ترجمه ی قرآن داریم، کافی نیست؛ قرآن در یک صفحه و ترجمه هم در صفحه ی دیگر، و یا به صورت زیر نویس. اصلا با این سبک، در انسان شوقی ایجاد نمی شود که به ترجمه مراجعه کند. فکر کنید برای رفع این مشکل چه می شود کرد. تفسیرهای متقن، متین و دور از خرافات و ضعف، برای سطوح مختلف مردم لازم داریم.

برنامه ریزی و نگاه بلند مدت به قرآن

این را می خواهم عرض کنم که نگاهی بلند مدت به مسأله ی قرآن و نیازهای مردم، و به دل و ذهن و اعتقاد آنان کنید و ببینید راهش چیست. یعنی اگر بخواهیم کاری کنیم که تا بیست سال دیگر، دل های این جوانان و کودکان و نوجوان هایی که همین طور رو به رشد هستند، اولا با قرآن و مفاهیم قرآنی آشنا شود و آن را درک کند، و ثانیا اعتقاد و گرایش و شوق به قرآن در وجودشان پیدا شود، راهش چیست. این ممکن است راه ویژه ای داشته باشد و چیزی غیر از رسیدگی به برخی از مباحث علمی را لازم داشته باشد. ضمن این که مباحث علمی هم لازم است و حتما باید دنبال شود. اما وقتی اولویت بندی می کنیم، شاید آن دیگری اولویت پیدا کند.


عمل به قرآن ره آورد تلاوت

من همین جا تذکر بدهم که اگر ما معتقدیم ـ که معتقدیم ـ عمل به قرآن، اساس و محور احیای قرآن است و مسئله به تلاوت و خواندن و اینها ختم نمیشود، معتقدیم باید به قرآن عمل و جامعه و فکرمان را قرآنی کنیم، باید قرآن را باور کنیم و وعده قرآن را وعده صدق و حق بدانیم، همین طور که خود قرآن میفرماید: «و تمّت کلمة ربّک صدقاً و عدلاً لامبدّل لکلماته»، همچنان که باید تعاملمان با شخص خودمان، با افراد خانواده و محیط کار و اجتماعمان، با مسلمانان کشورهای دیگر، با قدرتها، با ملتها، همه اینها باید با نَفَس و روح قرآنی تنظیم بشود، اینها همه اش درست است و به آن اعتقاد داریم، اما اینها به این معنا نیست که ما تلاوت قرآن را دست کم بگیریم. من میخواهم به شما «قرآنی»ها ـ که اهل تلاوت، اهل تجوید و اهل لحن و آهنگ و صوت و خواندن قرآنید ـ این را تأکید کنم: گاهی شنیده میشود که بعضی میگویند: به قرآن باید عمل کرد؛ این حرف درستی است؛ اما مقصودشان این است که تلاوت قرآن و آرایه های قرآنی را دست کم بگیرند! من با این مخالفم. تلاوت قرآن هم جزء یک مجموعه و منظومه ای است که اینها همه به هم متصل است؛ این هم بایستی مورد توجه قرار بگیرد و گرامی داشته شود. هم باید تلاوت بکنید و هم باید معانی قرآن را بفهمید؛ اگر معنای قرآن را فهمیدید، میتوانید بهتر تلاوت کنید.

احتیاج جوانها به حفظ قرآن

قرای حالا را با قرای بیست سال قبلمان مقایسه کنیم که این حرکت قرآنی در کشور ما تازه و آرام آرام شروع شده بود، بعضیها خوب هم میخواندند، صداها خوب بود و شیوه های قرای معروف را هم یاد گرفته بودند و میخواندند؛ اما دلنشین نبود؛ چرا؟ چون از معانی و مفاهیم آیت هیچ سر در نمیآوردند؛ اما امروز آن طور نیست؛ امروز وقتی جوانهای ما آیاتی را میخوانند، کیفیتِ خواندنشان، حکایت از این میکند که اینها معنای آیه را می فهمند و به مفهوم آیه توجه دارند. پس اول باید خوب بخوانید، تلاوت را خوب، زیبا و جامع و صحیح بخوانید. دوم، معانی و مفاهیم قرآنی را بفهمید، و سوم، قرآن را حفظ کنید.حفظ قرآن خیلی مهم است. شما جوانها به این احتیاج دارید و میتوانید.

تکرار زمینه ساز تدبر در قرآن

وقتی شما حافظ قرآن هستید، این تکرار آیت قرآنی و انس دائمی با قرآن، به شما فرصت میدهد که در قرآن تدبّر کنید. «تدبر در قرآن» با یک بار و دوبار خواندن حاصل نمیشود؛ با تکرار و انس با ایه ای از قرآن و امکان تدبّر در آن به دست میاید. لطایف قرآن کریم را جز با تدبّر نمیتوان فهمید. بنابراین حفظ و فهم معانی قرآن و تلاوت آن لازم است.

عطر قرآن را منتشر كنید

عزیزان من! قراء قرآن! جوانان پاكدل انقلابی ما! این رابطه را روز به روز با قرآن بیشتر كنید؛ در خانواده‌ها عطر قرآن را در فضا منتشر كنید؛ قرآن را بخوانید و بخوانید؛ در قرآن تدبر كنید. دشمن نمی‌خواهد مسلمانان آیات قرآن را مثل عَلَم در دست بگیرند؛ چون قرآن تكلیف‌ها را معین كرده است؛ تكلیف مسلمانان را، تكلیف جهاد را، تكلیف زندگی اسلامی و مرگ را.

همه چیز در قرآن

باید به قرآن نزدیك شد. شما جوان‌های عزیز و همه‌ جوان‌هایی كه این حرف را در سرتاسر كشور می‌شنوید، بدانید در قرآن حكمت هست، نور هست، شفاء هست. عقده‌هایی كه بر اثر چالش‌های موجود مادی دنیا در دل و جان انسان به وجود می‌آید، سرانگشت حكمت قرآنی می‌تواند همه‌ این عقده‌ها را باز كند، این واقعیت است، دل‌ها را باز می‌كند، شرح صدر می‌دهد، امید می‌دهد، نور می‌دهد، عزم راسخ برای حركت در صراط مستقیم می‌دهد. با قرآن باید مواجه شد و این‌ها را گرفت.


بصیرت قرآنی

آن وقتی كه كسی در این كشور و این جامعه حرفی زد و مطلب گفت. هر كسی از جوان‌های این مملكت بتواند با آشنایی با قرآن، تشخیص بدهد كه این حرف، غلط یا درست است! آن وقت ما با قرآن آشنا هستیم و فرهنگ قرآنی بر زندگی ما حاكم است. هنوز ما آن طور نشده‌ایم! هنوز كسی كه به نام قرآن، به نام اسلام و دین حرفی می‌زند خیلی‌ها در شبهه می‌افتند! چرا؟ چون هنوز آن طور كه شاید و باید با مفاهیم قرآن آشنا نشده‌ایم و این مفاهیم در جامعه ما گسترش پیدا نكرده است.


راه‏های ترویج توسعه فرهنگ قرآن کریم

مهمترین راه‏های ترویج توسعه فرهنگ و معارف نورانی قرآن کریم عبارتند از:
- استفاده از نماد منبر؛استفاده از مطبوعات؛ تشکل‏یابی جامعه قاریان-حافظان.
- گسترش ترجمه‏ی صحیح از قرآن؛احترام‏ قهرمانان قرآنی؛مهندسی رفتار قرآنی.
- جهت‏گیری مطلوب سازمان اوقاف-امور خیریه؛گسترش مسابقات قرآنی.
- محور قرار دادن معارف-هدایت قرآنی در مباحث-تحقیقات علمی.

نس با آیات و مضامین وحی

فرض بفرمائید عموم مردم باید طوری باشند كه وقتی حوادث زندگی پیش می‌آید، بتوانند آیه ‌قرآن را شاهد بیاورند. مثلا ده سال دیگر این‌گونه شود. ده سال دیگر، وقتی بین دو جوان در مدرسه راجع به مسئله‌ای صحبت می‌شود، از قرآن مثال بیاورند. فرض بفرمائید راجع به ارث صحبت می‌شود؛ «فلذّكر مثل حظّ الانثیین» (نساء ـ 176) شاهد آورده شود. اگر گفته شود مثلاً چرا مردم در بوسنی می‌جنگند؟ «اذن للذّین یقاتلون بأنهم ظلموا» (حج ـ 39)، شاهد قرآنی باشد؛ یعنی كاری كنید كه مفاهیم قرآنی در ذهن‌های مردم سرریز شود.

حفظ آیات استراتژیک

اگرچه همه آیات كریمه‌ قرآن نور است، اما امروز جوانان به بخشی از آیات قرآن خیلی احتیاج دارند و آن، چیزهایی است كه عزت اسلام و عزت جامعه‌ اسلامی و توحید عملی جوامع اسلامی در آن‌هاست. جوانان ما در همه جای دنیای اسلام بایستی این‌گونه آیات را روان و حفظ باشند و از آن‌ها درس بگیرند. ... و آیاتی كه معنایش حاكمیت عملی اسلام بر زندگی جوامع است، بایستی همگی مردم آن‌ها را یاد بگیرند.

تأثیر قرآن بر ملت ایران

اگر ملت ایران توانستند بت استبداد را در این کشور بشکنند و فرو بریزند، اگر ملت ایران این جرئت و دلیری را پیدا کردند که احساس کنند می توانند حرف زور را از هیچ کس در دنیا نپذیرند و زیر بار آن نروند، اگر می بینید جوان های ما در میدان های علمی و عرصه های علمی به پیش می تازند و با تصاعد هندسی پیش می روند ـ خوشبختانه روزبه روز دامنه پیشرفت علمی در کشور ما گسترده تر می شود ـ و اگر می بینید نشانه هایی از اجرای عدالت در کشور ما هست که البته تا اجرای عدالتِ به معنای کامل هنوز فاصله داریم، اگر اینها را مشاهده می کنید و خلاصه اگر می بینید در جامعه و کشور ما، معروف اسلامی، معروف و منکر اسلامی، منکر است، این به برکت همین اقل قلیل اسلامی است که ما در جامعه مان داریم. هر چه ما بتوانیم دامنه معرفت اسلامی، روحیه اسلامی و فهم اسلامی را توسعه بدهیم، این دستاوردها بیشتر و بیشتر و بیشتر خواهد شد و برای کشورهای دیگر هم الگو خواهد شد.

همیشه به جلو

من فقط این توصیه را بکنم: گاهی اوقات حقیقتاً ـ نه زبانی ـ از دل، شما را تمجید و تحسین میکنیم، معنای این تحسین، این نیست که شما بهتر از اینکه هستید، نمیتوانید بشوید. ترس بنده همه اش از این است که شما خیال کنید اینجایی که رسیده اید، این پله آخر است؛ این پله آخر نیست. نباید توقف بکنید؛ باید به جلو حرکت کنید؛ باید پیش بروید و روزبه روز بهتر بخوانید و بهتر بشوید که این ممکن است. البته این به ترتیباتی از لحاظ تعلیم و کانونهای قرآنی احتیاج دارد و این دوستانی که دست اندرکار این مسائل هستند، بایستی مقدمات را فراهم کنند و صدا و سیما هم بایستی کمک بکند.



منابع:
سایت راسخون www.rasekhoon.net
سایت قرآن پژوهان شمال www.qpsh.ir
انجمن تخصصی قاریان قرآن

گردآوری و ویرایش:
پایگاه قرآنی کلام الهی




نوع مطلب :
برچسب ها : همیشه به جلو، تأثیر قرآن بر ملت ایران، راه‏های ترویج توسعه فرهنگ قرآن کریم، همه چیز در قرآن، عمل به قرآن ره آورد تلاوت، وضعیت ترجمه های قرآن، آشنا کردن مردم با قرآن،