پیامبر و ائمه و تبیین قرآن

پنجشنبه 21 دی 1391
 یكى از وظایف پیامبر صلى الله علیه و آله نسبت به امت،تبیین آیات الهى است.قرآن كریم خطاب به پیامبر صلى الله علیه و آله مى‏ فرماید:

(و انزلنا الیك الذكر لتبین للناس ما نزل الیهم‏) ما قرآن را بر تو نازل كردیم و وظیفه توست كه قرآن را مردم بخوانى و معارف آن را براى ایشان تبیین نمایى؛

زیرا چنان كه اشاره شد،قرآن كلام الهى است و با این كه بسیار تنزل یافته تابه صورت كلمات و آیات درآمده است در اختیار مسلمانان قرار گرفته، در عین حال معارف آن، چنان عمیق است كه براى انسان‏ هاى عادى چندان قابل فهم نیست،لذا قرآن از این جهت نزد انسان‏هاى عادى صامت است و نیاز به تفسیر و تبیین پیامبر صلى الله علیه و آله و ائمه معصوم دارد.
...
بر همین اساس خداوند متعال خطاب به پیامبر مى‏ فرمایند: ((ما قرآن را بر تو نازل كردیم تا آن را براى مردم تبیین كنى)).

بنابراین آیات قرآن تفسیرى خاص خود دارند كه این تفسیر و تبیین و علوم آن نزد پیامبر صلى الله علیه و آله و ائمه معصومین علیهم‏ السلام است آنها نیز معارف قرآن را در اختیار مسلمان‏ها گذاشتند و پیام قرآن را به گوش مردم رسانیدند.پس قرآن به این اعتبار ناطق است و پیامبر صلى الله علیه و آله و ائمه علیهم‏السلام معارف قرآن را بیان فرمودند.لكن باید توجه داشت كه قرآن سخن خویش را اعم از خوشایند مخاطب بیان مى ‏كند،خواه موافق خواهش دل او، یا مخالف هواى نفس انسان باشد. و نیز شیاطین انس حق ندارند خواسته‏ هاى خود را بر قرآن تحمیل كنند و به اسم برداشت خود از قرآن، كلام خداوندى را به راى خود تفسیر كنند.

بنابر هر دو معنا كه از ((صامت بودن و ناطق بودن)) قرآن بیان شد حضرت على علیه‏السلام مى‏ فرمایند: ناطق لا یعیى لسانه؛ قرآن گوینده ‏اى است كه‏ از سخن گفتن خسته نمى‏ شود و پیام‏هایش را به گوش مردم مى ‏رساند و حجت را بر مسلمانان تمام مى ‏كند.
بنابراین در این فراز از سخن، على علیه‏ السلام قرآن را چنین معرفى مى‏ كند كه، قرآن این كلام الهى در بین شماست و پیوسته با لسانى گویا و رسا انسان‏ها را به فلاح و رستگارى فرا مى ‏خواند و پیروانش را به سعادت و خوشبختى نوید مى‏ دهد و از انجام رسالت خویش هرگز خسته نمى‏ شود.

در خطبه 157 در وصف قرآن كریم چنین مى‏ فرماید:

ذلك القرآن فاستنطقوه و لن ینطق و لكن اخبركم عنه،الا ان فیه علم ما یاتى،و الحدیث عن الماضى،و دواء دائكم،و نظم ما بینكم‏

هان، این قرآن است. پس از او بخواهید تا براى شما سخن بگوید در حالى كه هرگز قرآن (بدون تبیین و تفسیر پیامبر و امام معصوم علیه‏السلام) سخن نخواهد گفت. شما باید از زبان پیامبر و امام معصوم علیهم السلام با معارف قرآن آشنا شوید و علوم قرآن را از آنها دریافت كنید.

قرآن دریاى معارف و علوم الهى است كه غواصى در این دریاى عمیق و بى انتها و صید گوهرهاى انسان ساز آن تنها از عهده كسانى بر مى آید كه با غیب عالم هستى در ارتباطند و خداى متعال نیز از مردم خواسته تا با توسل به ذیل عنایت پیامبر و ائمه هدى علیهم‏السلام و استفاده از علوم اهل بیت و كمك و راهنمایى آن بزرگواران به معارف بلند قرآن راه یابند؛ زیرا علوم قرآن در نزد اهل بیت است.در نتیجه سخن آنها سخن قرآن است. و چون چنین است پیامبر صلى الله علیه و آله و اهل بیت علیهم ‏السلام قرآن ناطقند.

بر مبناى مذكور حضرت على علیه‏السلام مى‏ فرماید: ذلك القرآن فاستنطقوه و لن ینطق؛ این قرآن و این شما، ببینید كه بدون تبیین امام معصوم علیه‏السلام است كه مى‏ باید قرآن را براى شما تفسیر و تبیین كند و شما را از معارف و علوم قرآن آگاه نماید.

حضرت با بیان این مقدمه قرآن را از زاویه دیگرى مورد توجه قرار مى‏ دهند و مردم را به رجوع به قرآن و تدبر در آن فرا مى ‏خوانند. حضرتش مى‏ فرمایند،حال كه امام معصوم علیه‏السلام مى‏ باید علوم و معارف قرآن را براى مسلمانان بیان كند و خود قرآن سخن نمى‏ گوید و مردم خود نیز قادر نیستند مستقیما پیام‏هاى الهى را دریافت كنند.اكنون: اخبركم عنه؛ من شما را از قرآن آگاه مى‏ كنم و از علوم و معارف قرآن به شما خبر مى‏ دهم. بدانید تمام آنچه مورد نیاز شماست در قرآن كریم است:

الا ان فیه علم ما یاتى و الحدیث عن الماضى و دواء دائكم و نظم بینكم‏

علم گذشته و آینده در قرآن است و درمان درد شما و راه نظم و سامان امورتان در قرآن است. این شما هستید كه باید با استفاده از قرآن كریم و علوم اهل بیت علیه‏السلام به امور خود سامان بخشید.


برگرفته از کتاب قرآن در آیینه نهج‏البلاغه‏ (استاد محمد تقى مصباح یزدى‏)

پایگاه قرآنی کلام الهی
سامان سوهانیان




نوع مطلب : امامان، پیامبران، 
برچسب ها : تبیین قرآن، حضرت محمد، وظیفه ی تبیین قرآن، پیامبر و ائمه،