محبت و مهربانی حضرت محمد (ص)

پنجشنبه 12 بهمن 1391
  اگر میان ویژگى‏ هایى كه انسان از آن بهره‏مند است و صفاتى را كه بدان آراسته مى‏ باشد مقایسه نماییم از حیث وارستگى و فضیلت، صفتى را برتر از صفت مهربانى نمى‏ یابیم. مهربانى در اسلام صفتى نیك و برجسته است و یكى از صفات خدایى است كه مسلمانان در عبادت و پرستش، رو به سوى او مى ‏آورند چه این‏كه او <رَحمن و رَحیم» است و وَرَحْمَتِى وَسِعَتْ كُلَّ شَى‏ءٍ».
نمونه های بارز محبت و مهربانی را می توانیم در رفتار های رسول خدا حضرت محمد جستجو کنیم و از محبتی که پیامبر اسلام نسبت به خویشاوندان، پیروان و حتی دشمنان خود و کافران داشتند درس های بزرگی را فراگیریم چرا که خداوند نیز در آیاتی از قرآن این محبت و مهربانی را ستوده است. در ادامه اشاراتی به برخی رفتارهای پیامبر اسلام و آیات قرآن آورده شده است....

خداى سبحان، رسول اكرم(ص) را خاصّ این صفت گرداند و در خطاب به مؤمنین فرموده است:

لَقَدْ جاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِیزٌ عَلَیْهِ ما عَنِتُّمْ حَرِیصٌ عَلَیْكُمْ بِالْمُؤْمِنِینَ رَؤُوفٌ رَحِیمٌ؛ (نوح آیات 23 - 24) پیامبرى از بین خودتان به سویتان آمد. وضع پریشانى و جهل شما بر او دشوار مى ‏آید به شما اهتمام دارد و به مؤمنان رئوف و مهربان است.

رأفت و مهربانى پیامبر خدا(ص) در دفع ضرر و زیان از مسلمانان و جلب منافع آنها تجسم یافته بود. این آیه از قرآن، پیامبر(ص) را مورد مدح و ستایش قرار داده، هم‏چنان كه به اخلاق نكو و پسندیده و قلب مهربانى كه با گرفتارى و زیان و ضرر امتش نگران مى ‏شد اشاره كرده است و نیز فرستاده ‏اش را این چنین توصیف فرموده است:

فَبِما رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ كُنْتَ فَظّاً غَلِیظَ القَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ؛ خداوند با رحمت خویش تو را با مردم مهربان و خوشخو گرداند و اگر تندخو و سخت دل بودى، مردم از پیرامون تو پراكنده مى ‏شدند.

خداى سبحان او را توصیف نمود، چون با مردم به مهربانى سخن مى ‏گفت و این ملایمت و مهربانى از عطایایى سرچشمه گرفته بود كه خداوند به وى عنایت كرده بود، و اگر او فردى درشت خو و سنگدل و نامهربان بود، مردم از او متنفّر گشته و از اطرافش پراكنده مى ‏شدند. سراسر زندگى رسول اكرم(ص) رأفت و مهربانى بود، چه در رفتارش با مردم و چه در رهنمود هایى كه به امت خویش داشت. او كسى بود كه به امت خود سفارش مى‏ فرمود:
<به زمینیان مهربانى كنید تا آن كس كه در آسمان است [خدا] به شما مهر بورزد»؛ <كسى كه با مردم مهربانى نكند، مشمول مهر و محبت الهى نخواهد بود»؛ <مهربانى از دل شقاوتمند سلب مى‏ شود».

مهربانى صفتى است كه به روشنى در انسان ‏ها پدیدار نمى‏ شود، مگر نسبت به كسانى كه از حیث قدرت و مكنت پایین‏ تر از او باشند. شما رفتار رسول خدا(ص) را در مورد خدمتكاران وى ملاحظه كنید؛ یكى از یاران حضرت مى ‏گوید:
من هرگز ندیدم رسول اكرم(ص) یكى از خدمتكاران خود را كتك بزند.

مسلم، از أنس روایت مى ‏كند كه وى گفت:
ده سال خدمتگزارى رسول خدا(ص) را نمودم، آن حضرت هرگز به من اُف نگفت و كارى را كه انجام دادم نفرمود چرا انجام دادى و چیزى را كه انجام ندادم، نفرمود چرا انجام نداده‏ اى.

از سفارشاتى كه آن حضرت نسبت به بردگان داشتند این بود كه فرمود:
آنها برادران شما هستند كه زیر دستتان قرار دارند. از آنچه مى ‏خورید به آنان نیز بخورانید و از آنچه مى ‏پوشید آنها را نیز بپوشانید، و كارى را كه در توان آنها نیست به آنان محوّل نكنید، و اگر محوّل كردید به آنها كمك كنید.

مهربانى و عطوفت پیامبر(ص) تا آنجا گسترش داشت كه به حیوانات بى ‏زبان هم رسیده بود. وى به حیوانات مهربانى مى ‏كرد و سفارش مى‏ فرمود كه با آنها مهربانى كنند. از جمله سخنان آن حضرت در این باب این است:
هر مسلمانى كه درختى بكارد و یا زراعتى كشت نماید و پرنده، یا انسان و یا حیوانات از آن بهره‏مند شوند، صدقه به شمار مى‏ آید.

حضرت در این سخن كسى را كه به حیوانى غذا بدهد ستوده و آن را عمل نیك دانسته است كه انسان به واسطه آن به پیشگاه خداوند تقرب مى‏ جوید. رسول خدا(ص) درباره ثواب كسى كه به حیوان ترحم و مهربانى كند مى ‏فرماید:
مردى در راهى مى‏ گذشت، تشنگى بر او چیره شد، چاه آبى دید و از آن پایین رفت و آب نوشید و بالا آمد. ناگهان سگى را دید كه از شدت تشنگى زبانش بیرون آمده، مرد با خود گفت: تشنگى، قدرت و توان این سگ را نیز به اندازه من سلب كرده است، از این رو از چاه پایین رفت و كفش خود را پر از آب نمود و آن را به دهان گرفت و بالا آمد و سگ را سیراب ساخت. خداوند او را مورد ستایش قرار داد و گناهان او را بخشید.
و نیز پیامبر(ص) فرمود:
زنى در اثر زندانى كردن گربه ‏اى كه به او خوراك و آب نداد و آن را رها نساخت تا از حشرات بیابان بخورد، مورد عذاب قرار گرفت.

البته اسلام، كشتن حیوان موذى مانند سگ هار را جایز مى‏ داند، ولى در كشتن آن رعایت انصاف را شرط دانسته است و ذبح حیوان حلال گوشت را جایز و روا دانسته، ولى دستور داده در كشتن آن رعایت احسان شود. پیامبر(ص) مى‏ فرماید:
خداوند بر هر چیزى احسان را لازم شمرده، بنابراین اگر حیوانى را كشتید، صحیح بكشید و اگر گوسفندى را ذبح نمودید، به شایستگى ذبح كنید. وسیله ذبح را تیز كنید تا گوسفندى را كه ذبح مى ‏كنید به راحتى جان دهد.


برگرفته از کتاب همراه با پیامبران در قرآن (عفیف عبدالفتاح طباره)
آیات قرآن کریم


پایگاه قرآنی کلام الهی
سامان سوهانیان




نوع مطلب : سیره اخلاقی پیامبر اسلام، محبت و مهربانی، 
برچسب ها : درس های قرآنی، محبت و مهربانی، پند هایی که از قرآن باید گرفت، پایگاه قرآنی کلام الهی،