نمونه هایى از سیره پیامبر (ص) در داخل خانه

یکشنبه 8 بهمن 1391
 در این پست به نمونه هایی از رفتار های حضرت محمد (ص) در داخل خانه و با خویشان خود اشاره می کنیم که قطعا با توجه و اندیشیدن به اخلاق والای برگزیده ترین مخلوق خداوند می توانیم درس های بزرگی فرا بگیریم و با الگو قرار دادن رسول خدا می توانیم مسیر درست زندگی و سعادت اخروی خود را بیابیم
تقسیم وقت

رسول خدا(صلى الله علیه وآله) در خانه اوقات خود را به سه بخش تقسیم مى كرد:

بخشى براى «خدا». در این بخش به عبادت و نماز و تهجّد مى پرداخت. بخشى براى«خانواده» و گفتگو و انس گرفتن با آنان و تأمین نیازهاى روحى و عاطفى و ... بخشى هم براى «خود» و «مردم»، چون در اوقات حضور آن حضرت در خانه نیز، مراجعین با وى كار داشتند. سؤال مى كردند، مشكلاتى براى آنان پیش مى آمد، و وى از بخشى از وقت درون خانه، براى رسیدگى به امور مردم و برآوردن نیازهاى مختلف آنان استفاده مى كرد.
آنچه گفته شد به روایت حضرت حسین بن على (علیه السلام) از امیر المؤمنین (علیه السلام) است:

«و كانَ اِذااَوى اِلى مَنْزِلِه جَزّءَ دُخُولَه ثَلاثَةَ اَجْزاء: جُزءاً لِلّه عزّوجَل، و جُزءاً لاِهلِهِ و جُزءاً لِنَفْسِه، ثُمّ جَزَّءَ جَزَئهُ بَیْنَه و بَیْنَ النّاسِ، فَیَرُدُّ ذلك عَلَى العامّةِ و الخاصّةِ و لا یَدَّخِرُ عَنْهُم شَیئاً»

كمك در خانه

از فضایل یك انسان خودساخته، آن است كه در كارهاى خانه، به همسر خود كمك كند چه در نظافت خانه و وسایل، چه در امور طبخ و خوراك و چه هر كار دیگرى.....
پیامبر خدا (صلى الله علیه وآله) در خانه، كفش و لباس خود را وصله مى كرد، در را مى گشود، شیر گوسفند و شتر را مى دوشید، همراه خادم خانه گندم آرد مى كرد و اگر خدمتكار خسته مى شد، به او كمك مى كرد و وسایل وضوى خویش را خود برمى داشت و مى گذاشت:

«وَ كانَ یَخْصِفُ النَّعلَ، و یُرَقِّعُ الثَّوبَ، و یَفْتَحُ البابَ، و یَحْلِبُ الشاةَ و یَعْقِلُ البَعیرَ فَیَحْلِبُها، وَ یَطْحَنُ مَعَ الخادمِ اِذا اَعْیا، وَ یَضَعُ طَهورَهُ باللَیلِ بِیَدِهِ ....»

هم غذایى با اهل خانه

اینكه كسى تنها غذا بخورد، یا حاضر نباشد افراد خانواده و خدمتكاران، با او بر سر یك سفره بنشینند و غذا بخورند، اخلاقى جاهلانه است و نشان از روحیه استكبارى مى دهد. اولیاى خدا، متواضعانه با اهل خانه و خادمان هم غذا مى شدند و بر سر یك سفره مى نشستند.

رسول خدا (صلى الله علیه وآله) همه رقم غذا مى خورد و نسبت به نوع غذا و كیفیت طبخ، ایراد نمى گرفت و از آنچه خدا حلال كرده است، همراه با خانواده و خدمتكاران غذا مى خورد، آن هم نشسته بر زمین، چه در خانه خود و چه در میهمانى، از هر چه آنان مى خوردند و در هر چه و بر هر چه آنان طعام مى خوردند. اگر مهمان مى آمد همراه با مهمان طعام مى خورد. محبوبترین غذا و سفره در نزد او، آن بود كه افراد بیشترى سر سفره نشسته باشند:

«كانَ رَسولُ اللّهِ یأكُلُ كُلّ الاَصْناف مِنَ الطَّعامِ وَ كانَ یأكُلُ ما اَحَلَّ اللّهُ لَهْ مَعَ اَهْلِهِوَ خَدَمِهِ اِذا اَكَلُوا، وَ معَ مَنْ یَدْعُوهُ مِن المُسلِمین على الأرضِ، وَ على ما اَكَلوُا عَلَیْهِ وَ مِمّا اَكَلُوا، اِلاّ أَن یَنْزِلَ بِهِمْ ضَیْفٌ فَیَأكُلُ مَعَ ضَیْفِهِ وَ كانَ اَحَبُّ الطَّعامِ اِلَیهِ ما كانَ عَلى ضَفَف»

رختخواب ساده

ساده زیستى، در همه مظاهر زندگى آن حضرت آشكار بود. رختخواب او پوستى بود كه داخل آن لیفه و پوشال خرما پر شده بود. بالش او نیز چنین بود. زیراندازش یك عبا بود، كه گاهى هم آن را دولا مى كرد و بر آن مى نشست و یا مى خوابید.

اغلب بر حصیرى مى خوابید و جز آن، زیر آن حضرت چیزى نبود و چون به رختخواب مى رفت، به پهلوى راست مى خوابید و دست راست خود را زیر صورت راست خود قرار مى داد:

على(علیه السلام) می فرماید: «كانَ فَراشُ رَسوُلِ الّله(صلى الله علیه وآله) عَبائَةٌ ... و كانَ لَهُ فَراشٌ مِنْ أدْم حَشوُهُ لیفٌ، و كانَتْ لَهُ عَبائةٌ تُفْرَشُ لَهُ حَیْثُما إنْتَقَلَ وَ تُثَنّى ثِنْتَیْنِ وَ كانَ كثیراً ما یَتَوسَّدُ وَسادَةً لَهُ مِنْ أدمً حَشْوُها لیفٌ وَ یَجْلِسُ عَلَیْها ... وَ كانَ یَنام عَلى الحَصیرِ لیسَ تَحْتَهُ شَْىءٌ ...»

خواب و بیدارى

به فرموده امام باقر (علیه السلام) رسول خدا (ص) هرگاه از خواب برمى خاست به سجده در پیشگاه خدا مى پرداخت. هنگام خواب، مسواك را بالاى سر خود مى گذاشت. همین كه بیدار مى شد، شروع مى كرد به مسواك زدن ... هر شب، سه بار مسواك مى زد: یك بار قبل از خواب، یك بار وقتى از خواب براى نماز شب بیدار مى شد، و یك بار هم وقتى كه مى خواست براى نماز صبح، از خانه به مسجد برود.
چون بیدار مى شد مى فرمود: «حمد خدایى را كه پس از مرگم مرا زنده كرد. پروردگارم آمرزنده و شكور است»

احترام به والدین

حرمت نهادن به آن كه بر انسان وارد مى شود، شرط ادب است، و بى اعتنایى و برخورد متكبرانه، دور از اخلاق اولیاى خداست.

رسول خدا (صلى الله علیه وآله) به كسى كه وارد بر آن حضرت مى شد، احترام مى كرد و یكى از نمودهاى این احترام، آن بود كه زیرانداز خود را در اختیار او مى گذاشت و او را روى تشك خود مى نشاند و اگر او قبول نمى كرد، آن حضرت آن قدر تأكید مى فرمود تا بپذیرد:

«وَ كانَ یُؤثِرُ الدّاخِلَ عَلَیْهِ بِالوَسادةِ الَّتى تَحْتَهُ، فَاِنْ اَبى اَنْ یَقْبَلها عَزَمَ عَلَیهِ حتّى یَفْعَل»

هرگاه كسى وارد مى شد و خدمت آن حضرت مى نشست پیامبر هرگز از مجلس او برنمى خاست و نمى رفت، تا اینكه خود آن شخص برخیزد و برود:

«ما قَعَدَ اِلى رَسوُلِ الّلهِ رَجُلٌ قَطُّ حتّى یقُومَ»

از سلمان فارسى نقل شده است كه: خدمت پیامبر اكرم (ص) رسیدم، او بر بالشى و زیراندازى نشسته بود، آن را به طرف من افكند (تا بر آن بنشینم). آنگاه فرمود: «اى سلمان! هیچ مسلمانى بر برادر مسلمانش وارد نمى شود و او به عنوان اكرام و احترام، زیرانداز برایش نمى گسترد، مگر آنكه خداوند او را مى بخشاید».


منابع:
سنن النبى، علامه طباطبایى، ص 53.
بحار الانوار، علامه مجلسى، ج 16، ص 227.
مكارم الاخلاق، طبرسی، صفحات 13 و 26 و 39 و 38

پایگاه قرآنی کلام الهی




نوع مطلب : سیره اخلاقی پیامبر اسلام، 
برچسب ها : احترام به والدین، هم غذایى با اهل خانه، كمك در خانه، رختخواب ساده، خواب و بیدارى، سیره اخلاقی و عملی رسول خدا در خانه،