عفو و بخشش در اخلاق و رفتار پیامبر اسلام

دوشنبه 2 بهمن 1391
 عفو بخشش در سیره حضرت محمد رسول خدا(ص) در سرشت خود آراسته به بردبارى و عفو و گذشت بود، با این‏كه قدرت برانتقام داشت، و بدین ترتیب دستور الهى را امتثال كرد كه فرمود: «خُذِ العَفْوَ وَأْمُرْ بِالعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الجاهِلِینَ».

در تفسیر این آیه شریفه گفته شده با كسى كه قطع رابطه با تو نموده ارتباط برقرار كنى و به كسى كه تو را از اعطا محروم ساخته است، بخشش نمایى و كسى را كه به تو ستم روا داشته، عفو كنى؛ زیرا اگر با كسى كه قطع رابطه با تو نموده،
ارتباط برقرار سازى، درحقیقت او را بخشوده ‏اى و اگر به كسى كه تو را از اعطا محروم ساخته بخشش نمایى، كار نیكى را انجام داده ‏اى و آن‏گاه كه كسى را كه به تو ستم روا داشته مورد عفو و گذشت قرار دهى، درواقع از افراد جاهل و نادان رو گردان شده ‏اى. در قرآن كریم درباره تشویق به عفو و بخشش آمده است:....
وَلَا تَسْتَوِی الْحَسَنَةُ وَلَا السَّیِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِی بَیْنَكَ وَبَیْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ ؛(فصلت آیه 34)
خوبى و بدى با هم یكسان نیستند. بدى مردم را همیشه با بهترین عمل پاداش ده تا همان كس كه بین تو و او دشمنى وجود دارد، دوست تو باشد.

درباره متصف بودن رسول اكرم (ص) به این صفات، اخبار فراوانى وارد شده است از جمله در وصف آن حضرت گفته شده: «رسول خدا (ص) هرگز براى خود از كسى انتقام نگرفت، مگر در مواردى كه هتك حرمت الهى مى‏ شد، كه در آن صورت براى خدا انتقام مى‏ گرفت».

معروف است كه آن بزرگوار به افراد ناشناسى كه از آنها جفایى مى‏ دید، صبر و شكیبایى مى‏ كرد. أنس مى ‏گوید: «با پیامبر(ص) راه مى ‏رفتم. حضرت ردایى نجرانى پوشیده بود كه حاشیه ‏اى زبر و خشن داشت. مرد عربى به او برخورد، رداى حضرت را محكم كشید، من به كتف پیامبر نگریستم و اثر حاشیه ردا را كه مرد عرب به شدت كشیده بود بر آن مشاهده كردم. سپس آن مرد گفت: اى محمد، دستور ده تا از مال خدا كه نزدت هست به من بدهند. پیامبر متوجه او شد و تبسّم فرمود و سپس دستور داد اموالى را بدو بدهند».

یكى از رخدادهایى كه مشمول عفو و بخشش كریمانه حضرت شد و دلالت بر بردبارى بى‏ نظیر وى داشت، این بود كه تعداد هشتاد تن از اهالى مكه غرق در سلاح از ناحیه كوه تنعیم به سمت رسول خدا و یارانش فرود آمده و آهنگ حمله به رسول اكرم(ص) را داشتند، كه توسط یاران آن حضرت به اسارت در آمدند و سپس پیامبر از خطاى آنها گذشت.

وحشى، قاتل حضرت حمزه عموى پیامبر غلامى حبشى بود كه با عمل خود رسول‏ خدا(ص) را به گریه انداخت و مسلمانان را اندوهگین ساخت. این فرد درباره خود مى‏ گوید: پس از فتح مكه و طائف نزد پیامبر شرفیاب شدم، وى ناگهان مرا نزدیك خود یافت كه به رسالت او شهادت مى‏ دادم، وقتى حضرت مرا دید فرمود تو وحشى هستى؟ عرض كردم: آرى، اى‏ رسول خدا(ص). حضرت فرمود: بنشین و برایم بگو چگونه حمزه را كشتى؟ مى ‏گوید: من ماجرا را به عرض رسول خدا(ص) رساندم، وقتى سخنم پایان یافت به من فرمود: واى بر تو، از پیشم برو نمى ‏خواهم دیگر تو را ببینم. وحشى گفت: از آن به بعد هر كجا رسول خدا(ص) حضور داشتند، من خود را از او پنهان مى‏ كردم.

شگفتا! پیامبر از برده‏ اى حبشى كه اصل و ریشه‏ اى ندارد و قاتل عموى پیامبر(ص) است درمى‏ گذرد؛ كسى كه منتهاى آرزوى مسلمانان این بود او را كشته ببینند همان‏گونه كه قبلاً حمزه را كشته دیده بودند، این است معناى گذشت و بخشش هنگام قدرت و این یكى از صفات پیامبر بود كه گویاى بلندى هدف و رفتار پسندیده آن حضرت و پیروزى بر هواى نفس بود.



منبع: آیه و تفسیر قرآن کریم
برگرفته از کتاب همراه با پیامبران در قرآن (عفیف عبدالفتاح طباره)

پایگاه قرآنی کلام الهی




نوع مطلب : سیره اخلاقی پیامبر اسلام، 
برچسب ها : عفو بخشش حضرت محمد، سیره عملی حضرت محمد، بردباری رسول خدا، پایگاه قرآنی کلام الهی،