نگهداری وقف

جمعه 29 آذر 1392

 یکی از آموزهای قرآنی در باره وقف، تعیین ساز و کار نگهداری وقف است. تعلیم عمومی قرآن آن است که نباید وقف را جابجا کرد، فروخت و یا تغییر در کاربری داد، مگر ضرورتی جدی اقتضا کند. هر که می داند چیزی وقف شده است، زیرا این تصرف باطل و اکل مال به باطل است:

یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لا تَأْکُلُوا أَمْوالَکُمْ بَیْنَکُمْ بِالْباطِلِ (نساء/29).
همچنین تصرف کننده باید بداند که حق دگرگونی و تصرف بیرون از وقف را ندارد:

فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَ ما سَمِعَهُ فَإِنَّما إِثْمُهُ عَلَی الَّذِینَ یُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِیعٌ عَلِیمٌ (بقره/181).
پس هرکس آن وصیت و وقف را بعد از شنیدنش تغییر دهد، گناهش تنها برگردن کسانی است که آن را تغییر می دهند.

اما نکته مهم در این باره، امنیت و احترام به وقف و شرایط و خصوصیاتی است، که واقف در وصیت خود تعیین کرده و در افکار عمومی مطرح شده است. زیرا یکی از مصادیق وظیفه آحاد مسلمین، امر به معروف و نهی از منکر است. اگر مسلمانی می بیند که اموال وقف دست چپاول به آن رسیده و یا کسانی از روی نادانی به حیف و میل آن روی آورده اند، باید اعتراض خود را به انواع گوناگون به دیگران برساند و صیانت وقف شامل آیات امر به معروف ونهی از منکر می شود و یکی از مصادیق آشکار این فریضه دفاع از وقف و نیت واقفان درمقام حق نظارت عمومی می شود. ...

وَ لْتَکُنْ مِنْکُمْ أُمَّةٌ یَدْعُونَ إِلَی الْخَیْرِ وَ یَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ یَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکَرِ وَ أُولئِکَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ (آل عمران/104).
ولی مهم تر آسیب ندیدن فرهنگ گسترش وقف است. اگر دولت ها و متولیان وقف اهتمامی برای نگهداری و تحفظ برشرایط و خصوصیاتِ نظر واقف نداشته باشند، یا رفتار آنها در موضع اتهام باشد، بگونه ای که در افکار عمومی تلقی شود که به وقف بهای لازم را نمی دهند، یا تصرفاتی می کنند که اگر واقف زنده بود خود اجازه نمی داد، گرایش به وقف کاهش پیدا می کند، انگیزه ها فروکش می کندو افراد ثروتمند می گویند، پس به چه امیدی وقف کنیم؟

حتی اگر چگونگی مصرف وقف عدالت جویانه و همسان و یکسان نباشد، و شائبه رانت و امتیاز دهی و امتیاز گیری در مصرف و یا گروه گرایی و سوء استفاده در آن باشد، باز در امنیت گرایش به وقف تأثیر گذار و در عدم اقبال به وقف رشد منفی خواهد داشت.

به هر حال تحفظ بر وقف در گسترش وقف اهمیت دارد. از سوی دیگر، این امنیت روانی از جهتی برای نگهداری وقف مهم است که در مرحله اول وظیفه جامعه است که باید از آن صیانت کند، و در مرحله دوم برای متولیان و مسئولین اوقاف اهمیت دارد.




نوع مطلب : وقف در قرآن، 
برچسب ها : وقف در قرآن، قرآن کریم، آمیزه های قرآنی، کلام الهی، نگهداری وقف،